Kim jest nauczyciel specjalny?

Pedagogika specjalna to dział pedagogiki, który w ostatnich latach wzbudza ogromne zainteresowanie – szczególnie wśród maturzystów oraz kandydatów na studia podyplomowe. Jednak przyszli pracownicy sektora oświaty muszą zachować czujność i na bieżąco śledzić wszystkie zmiany dotyczące wymaganych od nich kwalifikacji. Zobacz, kim jest nauczyciel specjalny. Poznaj poszczególne działy pedagogiki specjalnej i sprawdź, jakich kwalifikacji wymaga się od nauczycieli pracujących na stanowisku pedagoga specjalnego.

Pedagog specjalny, czyli kto?

Pedagogika specjalna to kształcenie i wychowanie osób, które mają specjalne potrzeby. Mówi się, że to umiejętne edukowanie poprzez wychowanie i wsparcie. Co właściwie wyróżnia pedagogikę specjalną na tle innych nauk o wychowaniu? Przede wszystkim specyficzny cel (rewalidacja, pomoc, rehabilitacja) iadresaci, do których kształcenie jest skierowane. Pedagog specjalny wspiera, pomaga, uczy i wychowuje. Posiada wiedzę i umiejętności w zakresie korzystania z narzędzi diagnostycznych i dokonywania diagnozy pedagogicznej (nie mylić z diagnozą medyczną!). To osoba, która ma niepodważalny udział w edukacji osób z różnymi odchyleniami.

Działy pedagogiki specjalnej

Pedagog specjalny – kwalifikacje

Marzysz o pracy w zawodzie pedagog specjalny? Jak nim zostać? Jaki kierunek należy ukończyć i jakie inne umiejętności są przydatne w pracy z dziećmi ze specjalnymi potrzebami? W bieżącym roku zaszły duże zmiany dotyczące szczegółowych kwalifikacji wymaganych od kandydatów na stanowisko pedagoga specjalnego. Według najnowszego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 23 sierpnia 2022 roku stanowisko pedagoga specjalnego przysługuje osobom, które ukończyły:

  • jednolite studia magisterskie na kierunku pedagogika specjalna;
  • studia I i II stopnia w zakresie pedagogiki specjalnej lub jednolite studia magisterskie;
  • jednolite studia magisterskie lub studia I i II stopnia w zakresie pedagogiki, a dodatkowo ukończyły studia podyplomowe w zakresie pedagogiki specjalnej lub edukacji włączającej lub kurs kwalifikacyjny w zakresie pedagogiki specjalnej. 

To nie koniec ważnych informacji dla zainteresowanych. W przytoczonym rozporządzeniu znajdziemy również ważne informacje dla nauczycieli pracujących w szkołach oraz oddziałach przedszkolnych. Do 31 sierpnia 2026 roku kwalifikacje do wykonywania zawodu nauczyciela specjalnego posiadają również osoby, które:

  • (w przedszkolach) mają kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w przedszkolu i na I etapie edukacyjnym, a ponadto ukończyły studia podyplomowe w zakresie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka;
  • (w przedszkolach i szkołach) mają uprawnienia do wykonywania zawodu nauczyciela w placówkach oświatowych, a ponadto ukończyły studia podyplomowe lub kurs kwalifikacyjny w zakresie pedagogiki specjalnej.[1]

Tak przedstawiają się wymagania dotyczące wiedzy, popartej wiarygodnymi dyplomami. Jednak odpowiadając na pytanie, kim jest nauczyciel specjalny nie sposób zawęzić odpowiedzi jedynie do kwestii wykształcenia. Pedagog specjalny to również właściwa postawa, życzliwa pomoc, umiejętności komunikacyjne, wysoki poziom empatii, umiejętność trafnego doboru treści i angażowania uczniów w proces kształcenia. Skuteczny w swoich działaniach pedagog specjalny potrafi zindywidualizować metody nauczania i to między innymi jest wyznacznikiem jakości jego pracy. Czy nauczyciel specjalny to zawód z misją? Bezdyskusyjnie TAK!


[1] Serwis Rzeczypospolitej Polskiej, Ministerstwo Edukacji Narodowej/Kwalifikacje Pedagoga Specjalnego, dostęp: https://www.gov.pl/web/edukacja-i-nauka/kwalifikacje-pedagoga-specjalnego

Autor: Sylwia Wójcik